Hành trình về Tây Yên Tử

Thực hiện kế hoạch nâng cao kiến thức nghiệp vụ cho biên tập viên, phóng viên, phóng viên ảnh của Tạp chí, ngày 30/3/2022, Tạp chí Công nghiệp tàu thủy Việt Nam đã tổ chức chuyến tham quan – học tập và thực hành nhiếp ảnh tại khu Tây Yên Tử thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang.

Khu vực Đền Hạ Tây Yên Tử

Các thành viên trong đoàn gồm các đồng chí Tổng Biên tập, thư kí tòa soạn, Trưởng phòng phóng viên, Trị sự, phóng viên ảnh và cố vấn cao cấp của Tạp chí.

Tại Bắc Giang, đến với khu Tây Yên Tử, đoàn công tác của Tạp chí đã được đi thăm chùa Vĩnh Nghiêm, khu du lịch Suối Mỡ và khu chùa Trình, chùa Hạ, đền Trung.

Theo nhiều nguồn tài liệu, núi Yên Tử linh thiêng là tên một dãy núi trải dài trên địa bàn 3 tỉnh: Quảng Ninh, Bắc Giang, Hải Dương. Đây cũng là tên một ngọn núi cao nhất trong dãy.

Dãy Yên Tử thuộc cánh cung Đông Triều, một trong bốn cánh cung chính của vùng Đông Bắc Việt Nam. Dãy nũi có địa hình thấp dần từ Đông sang Tây, cao nhất là đỉnh Yên Tử (1.068m). Sườn núi phía nam, hay gọi là Đông Yên Tử, thuộc tỉnh Quảng Ninh, còn sườn phía Bắc, còn gọi là sườn Tây Yên Tử thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang.

Nếu khu sườn Đông Yên Tử (Quảng Ninh) là nơi Phật Hoàng Trần Nhân Tông tu tập, thì sườn Tây Yên Tử (Bắc Giang) là con đường hoằng dương Phật pháp. Theo tài liệu của các nhà nghiên cứu Bắc Giang, “Thái thượng hoàng Trần Nhân Tông rời kinh thành thượng sơn từ sườn Tây Yên Tử, nhập niết bàn trên núi Ngọa Vân. Sư tổ Pháp Loa và đệ tam Huyền Quang cũng theo con đường phía Tây Yên Tử hành đạo Phật sự của Trúc Lâm. Các hòa thượng tiền bối Trúc Lâm cho mở mang, xây dựng chùa tháp, phát triển đạo Phật rộng khắp ở vùng Bắc Giang. Chứng tích là hàng trăm công trình xây dựng kiến trúc thời Trần ở các huyện Yên Dũng, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động có nhiều ngôi chùa thiêng như: Am Vãi, Bình Long, Yên Mã, Sơn Tháp, Đàm Trí, Hồ Bấc. Chùa Vĩnh Nghiêm (huyện Yên Dũng) là di tích quốc gia đặc biệt, có mộc bản được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Tây Yên Tử - nơi phát tích và hưng thịnh của Phật giáo Việt Nam thế kỉ XI đến XIV từng là Trung ương của Phật giáo thiền phái Trúc Lâm”.

Khu vực Đền Hạ Tây Yên Tử
Khu vực cáp treo lên Đền Trung, Đền Thượng Tây Yên Tử

Vì vậy, có thể nói, đến với sườn Tây Yên Tử là trở về với con đường hoằng dương Phật pháp của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, mà đại diện là chính là Phật hoàng Trần Nhân Tông. Từ chùa Vĩnh Nghiêm (huyện Yên Dũng) ngược lên sườn Tây Yên Tử chính là nơi Phật pháp Trúc lâm được hoằng dương rộng rãi, phát triển rộng khắp ở Bắc Giang. Ngoài những ngôi chùa ở dưới đồng bằng như Vĩnh Nghiêm, Bảo An, Khám Lạng,… một loạt các ngôi chùa được dựng trên núi cao có cảnh quan kỳ thú. Những ngôi chùa bên sườn Tây Yên Tử có cảnh quan đẹp như chùa Hồ Bấc, chùa Mã Yên, Sơn Tháp,…

Phóng viên ảnh Cao Cường tác nghiệp tại chùa Vĩnh Nghiêm

Đi qua con đường tâm linh 293, điểm dừng chân đầu tiên của đoàn là chùa Vĩnh Nghiêm (thuộc xã Trí Yên, huyện Yên Dũng). Chùa Vĩnh Nghiêm còn có tên khác là chùa Đức La. Ca dao có câu: “Thứ nhất là chùa Đức La, thứ nhì chùa Bổ, thứ ba chùa Tràng”, cho thấy từ xa xưa, chùa này đã xếp vào hàng thứ nhất, nổi tiếng khắp vùng. Tương tuyền chùa Vĩnh Nghiêm được khởi dựng vào thời Lí (thế kỉ XI). Cuối thế kỉ XIII, (1010 - 1028) Phật hoàng Trần Nhân Tông cho mở mang, xây dựng nơi đây thành trung tâm Phật giáo lớn của thời Trần, gắn liền với sự ra đời và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Với vai trò là một trong chốn tổ của thiền phái, chùa Vĩnh Nghiêm được xây dựng với quy mô kiến trúc bề thế, nhiều hạng mục, mang tính quy chuẩn, mẫu mực của kiến trúc chùa tháp truyền thống. Đây là ngôi chùa cổ có kiến trúc giàu bản sắc Phật Việt nhất mà không ngôi chùa nào trong vùng có được, xứng danh là một “đại danh lam cổ tự”. Chùa Vĩnh Nghiêm còn lưu giữ được 3.050 bản ván khắc đã được UNESCO công nhận là di sản Tư liệu thế giới khu vực châu Á Thái Bình Dương, và đây cũng là ngôi chùa được coi là trường đại học Phật giáo đầu tiên của Việt Nam.

Điểm tiếp theo trong hành trình là khu văn hóa tâm linh Tây Yên Tử thuộc xã Tuấn Mậu, huyện Sơn Động. Sauk hi chụp ảnh và chiêm ngưỡng cổng được thiết kế theo motip của cửa Đoan Môn tại Hoàng Thành Thăng Long, Đoàn công tác đi chiêm bái chùa Hạ.  Ngôi chùa có tượng đồng của Tam tổ Trúc Lâm với tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông trong tư thế ngồi nặng 700 kg; hai pho tượng Pháp Loa và Huyền Quang trong tư thế đứng, mỗi pho nặng hơn 300 kg. Hiện chùa Hạ đang tiếp tục được đầu tư xây dựng thêm nhiều hạng mục tâm linh khác.

Thời gian có hạn, mà các phóng viên mải mê khám phá, nhiếp ảnh mà lấn ná không đủ thời gian cho toàn chuyến hành trình. Cuối cùng, Đoàn trở về khu du lịch sinh thái Suối Mỡ thuộc huyện Lục Nam. Suối Mỡ có 3 đền: Đền Hạ, đền Trung và đền Thượng. Tại khu Suối Mỡ, cảm giác đầu tiên là sự mát mẻ, khí hậu trong lành, đến đây như được hưởng cái “hương rừng” mà bất kì ai ở thành phố lâu ngày đều mong đợi.

Tạp chí Công nghiệp tàu thủy Việt Nam giao lưu với Báo Bắc Giang, Hội Nhà báo Bắc Giang, thường trú báo Nhân Dân, Thông tấn xã Việt Nam tại Bắc Giang

Hành trình khám phá khu Tây Yên Tử của Tạp chí Công nghiệp tàu thủy Việt Nam kết thúc bằng buổi giao lưu, trao đổi với các nhà báo của Báo Bắc Giang, Hội Nhà báo Bắc Giang và đại diện báo Nhân dân, Thông tấn xã Việt Nam thường trú tại Bắc Giang. Sự đón tiếp chân thành của các đồng nghiệp làm báo tại Bắc Giang làm cho các thành viên trong Tạp chí Công nghiệp Tàu thủy xúc động và đâu đây, lời bài kệ “Cư trần lạc đạo” của Phật hoàng Trần Nhân Tông lại vang lên:

Cư trần lạc đạo thả tùy duyên

Cơ tắc xan hề khốn tắc miên

Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch

Đối cảnh vô nan mạc vấn thiền

Dịch thơ:

Cư trần vui đạo hãy tùy duyên,

Đói cứ ăn no, mệt ngủ yên.

Báu sẵn trong nhà, thôi khỏi kiếm,

Vô tâm trước cảnh, hỏi gì thiền

(Huệ Chi dịch – theo Tổng tập Văn học Việt Nam, tập 2)

Cao Cường - Nguyên Phong